Aspendos Antik Kenti’nde sürdürülen kazı çalışmalarında Tiyatro Caddesi’nin doğu meydanındaki bir havuz alanının tabanından 3. yüzyıla ait nehir tanrısı mozaiği ortaya çıkarıldı.
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın “Geleceğe Miras Projesi” kapsamında yürütülen çalışmalarda bulunan eser, kente hayat veren Eurymedon Nehri’ni simgeleyen genç bir tanrı figürünü taşıyor.
ANADOLU’DA ÖRNEĞİ ÇOK AZ
Aspendos Antik Kenti Kazı Başkanı ve Afyon Kocatepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mustafa Bilgin, antik dönemde nehir kenarına kurulan kentlerin suyu simgeleyen bir tanrıyla betimlendiğini aktardı.
Bilgin, diğer kentlerdeki nehir tanrılarının genellikle heykel ya da sikke üzerinde yer aldığını belirterek mozaik sanatında işlenen nehir tanrısı betimlemesinin son derece nadir olduğunu vurguladı.
Bilgin, Aspendos’taki figürün diğer örneklerden belirgin biçimde ayrıldığına dikkat çekti:
“Nehir tanrıları diğer kentlerde olgun erkek tipolojisiyle yapılırken Aspendos’taki örnekte ise genç, dinamik, bölgeyi canlandıran, şahlandıran bir nehir tanrısı olarak betimlenmiş. O yüzden de çok önemsiyoruz.”
RENKLERİ 1800 YIL SONRA HALA CANLI
7,5 metrelik mozaikli yapı iki panel üzerinde yer alıyor. Güney panelde geometrik bezemeler bulunurken kuzey panelde figüratif nehir tanrısı tasviri işlenmiş. Mozaiğin en dikkat çekici teknik detayı ise testeraların taş yerine cam hamurundan yapılmış olması.
Bilgin bu tekniğin sanatsal önemini şöyle anlattı:
“Yüzüne, vücut detaylarına, başındaki sazdan yapılmış taca bakıldığında yeşilin, kırmızının, vücut teninin her türlü tonunu görebiliyoruz. Bu da Aspendos’un o dönemdeki mozaik sanatçılarının bu mozaiği ne kadar özenerek yaparak kente kazandırmak istediğini gösteriyor.“
Tanrının başında ve elinde saz yaprakları, çevresinde ise amphora ve balık figürleri yer alıyor. Merkeze yaklaştıkça küçülen testeralar ve cam hamurundaki renk geçişleri figüre üç boyutlu bir etki kazandırıyor.
TURİSTLERİN İLK SORUSU “MOZAİK NEREDE?”
Roma Dönemi Anadolu mozaik sanatına ışık tutan eser, antik kente olan ilgiyi belirgin şekilde artırdı. Antik tiyatroyu gezdikten sonra bölgeye gelen ziyaretçiler mozaiği ilgiyle inceliyor. Bilgin, “Buraya gelen ziyaretçiler bize ilk olarak ‘Mozaik nerede?’ diye soruyor” diyerek eserin antik kentin yeni cazibe merkezi haline geldiğini belirtti.
Arkeologlar mozaik çevresinde temizlik ve çevre düzenlemesi çalışmalarını sürdürüyor.
(AA)
