Dünya, İran’da patlak veren savaş ve Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla ciddi bir enerji krizi ile karşı karşıya kalırken, bu kaostan kazanç sağlayan tek yer Panama Kanalı oldu. 4 milyon nüfuslu Panama, yükselen yakıt fiyatları ve tedarik sorunlarıyla mücadele eden diğer ülkelerin aksine, kanalın sağladığı yeni fırsatlar sayesinde büyük bir ekonomik kazanç elde ediyor.
Hürmüz Boğazı’nın kapanması sonrası, Asya merkezli büyük enerji şirketleri, petrol ve doğalgaz ihracatlarını karşılamak için rotalarını ABD Körfez kıyılarına çevirdi. Bu değişim, Panama Kanalı’nda büyük bir yoğunluğa neden oldu. Kuyrukta beklemek istemeyen şirketler, “geçiş ihalesi” adı verilen açık artırmalarda kıyasıya rekabet etmeye başladı. Panama Kanalı Otoritesi, Financial Times’a yaptığı açıklamada bu durumun, kanalın fiyat artışlarından değil, piyasa koşullarındaki değişikliklerden kaynaklandığını vurguladı.
Rice Üniversitesi Enerji Çalışmaları Merkezi’nin Direktörü Kenneth Medlock, durumu değerlendirerek, “Hürmüz Boğazı’ndaki aksama nedeniyle denizlerde yeterli petrol arzı bulunmuyor. ABD’de petrol ve rafine ürün stokları yeterli olmasına rağmen, bu durum Asya pazarındaki fiyat artışlarını engellemiyor” dedi.
Panama Kanalı’nın en yoğun bölümünde, Panamax havuzları için ödenen ortalama ihale bedellerinin savaş öncesine göre tam 10 kat artarak 837 bin 500 dolara ulaştığı bildirildi. Geçtiğimiz ay düzenlenen özel ihalelerde ise, bazı gemilerin sıranın önüne geçebilmek için 4 milyon dolar gibi devasa rakamlar ödendiği ortaya çıktı. Bu rakam, geminin standart geçiş ücretinin dışında, bekleme süresini kısaltmak için ödenen bir “VIP giriş” primi olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlar, dünya genelindeki navlun maliyetlerinin artmasında Panama Kanalı’nın coğrafi avantajını kullanarak kazanç sağladığını belirtiyor. Kanalın kapısından geçen gemilerin gecikmeye tahammülü yok; çünkü bekleme süreleri maliyetleri arttırıyor. İhale talebinin savaş öncesine göre 5 kat artması ve ortalama ek ücretin 837 bin 500 dolar olması, Panama’nın kazançlarını artıran faktörler arasında.
Panama, İran savaşı nedeniyle yaşanan enerji şokuna karşı dünya ekonomisi zorlanırken, her tankerden aldığı rekor gelirlerle ulusal hazinesini hızla büyütmeye devam ediyor. Eski ABD Başkanı Donald Trump, geçmişte Panama Kanalı hakkında yaptığı açıklamada, “Panama Kanalı bizim ülkemiz için hayati önemde. Çin tarafından kontrol ediliyor ama biz burayı Panama’ya verdik, Çin’e değil” demişti. Bu sözler, Panama’nın stratejik öneminin ve ABD’nin bu ülkeye olan ilgisinin altını çizmektedir.
